12 μηνών

Απο 8 έως 12 μηνών το μωρό θα γίνει ιδιαίτερα κινητικό. Τώρα που μπορεί να κινείται άνετα από το ένα σημείο στο άλλο, το μωρό αρχίζει να νοιώθει ότι έχει δύναμη και ανεξαρτησία.

Αρχίζει να:

  • Προσκολλάται στο πρόσωπο που το φροντίζει και το αναζητά, όταν φεύγει από το οπτικό του πεδίο
  • Μιμείται εκφράσεις του προσώπου και χειρονομίες
  • Λέει συλλαβές και συνήθως, τις λέξεις «μαμά», «μπαμπά»
  • Μπουσουλάει ή αρχίζει να λυγίζει τα γόνατα ή στέκεται
  • Χρησιμοποιεί και τα δύο χέρια π.χ. αλλάζοντας ένα αντικείμενο από το ένα χέρι στο άλλο
  • Τοποθετεί ή βγάζει από το κουτί αντικείμενα
  • Κατανοεί απλές οδηγίες και ανταποκρίνεται σε αυτές π.χ «κάνε γεια» «δώσε φιλάκια»
  • Παρατηρεί τα αντικείμενα

Ορόσημα κίνησης:

  • κάθεται χωρίς βοήθεια
  • κυλιέται με την κοιλιά του τραβώντας το σώμα του με τα χέρια του και σπρώχνοντας με τα πόδια του
  • κάθεται και τοποθετεί τα χέρια του στα γόνατά του
  • έρπει και στηρίζει το σώμα του στα χέρια του και στα γόνατά του
  • μεταβαίνει απο την καθιστή θέση σε θέση μπρούμυτα
  • τραβάει το σώμα του για να σηκωθεί
  • περπατάει στηριζόμενο κάποιες φορές σε έπιπλα
  • στέκεται στιγμιαία χωρίς βοήθεια
  • μπορεί να κάνει δύο - τρία βήματα χωρίς βοήθεια

Ορόσημα σε δεξιότητες χεριών και δακτύλων:

  • χτυπάει 2 κυβάκια μαζί
  • βάζει αντικείμενα στην καρότσα ενός φορτηγού
  • βγάζει αντικείμενα απο την καρότσα ενός φορτηγού
  • αφήνει εκούσια τα αντικείμενα
  • δείχνει με τον δείκτη
  • προσπαθεί να μιμηθεί μια μουτζούρα

Γλωσσικά ορόσημα:

  • παρατηρεί πολύ προσεχτικά την ομιλία
  • ανταποκρίνεται σε απλές λεκτικές εντολές
  • ανταποκρίνεται στο "όχι"
  • χρησιμοποιεί απλές χειρονομίες και εκφράσεις, όπως είναι η κίνηση του κεφαλιού για το "όχι"
  • λέει "μπαμπά", "μαμά"
  • χρησιμοποιεί στοιχεία επιτονισμού, όπως είναι το "ωχ"
  • προσπαθεί να μιμηθεί λέξεις

Γνωστικά ορόσημα:

  • εξερευνά τα αντικείμενα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους (τα κουνάει, τα χτυπάει, τα πετάει, τα ρίχνει)
  • βρίσκει κρυμμένα αντικείμενα με ευκολία
  • κοιτάζει την σωστή εικόνα ύστερα απο κατονομασία
  • μιμείται χειρονομίες
  • αρχίζει να χρησιμοποιεί τα αντικείμενα με το σωστό τρόπο (πίνει με το ποτήρι, βουρτσίζει τα μαλλιά του, πληκτρολογεί έναν αριθμό στο τηλέφωνο, ακούει τον συνομιλητή του απο το ακουστικό)

Κοινωνικά και συναισθηματικά ορόσημα:

  • είναι ντροπαλό ή αγχωμένο με τους ξένους
  • κλαίει όταν φεύγει η μαμά του ή ο μπαμπάς του
  • απολαμβάνει όταν οι άλλοι παίζουν μαζί του το παιχνίδι του
  • δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση σε πρόσωπα ή παιχνίδια
  • τεστάρει τις αντιδράσεις των γονιών του κατά τη διάρκεια του φαγητού
  • τεστάρει τις αντιδράσεις των γονιών του απέναντι στη συμπεριφορά του
  • μπορεί να φοβάται σε ορισμένες περιπτώσεις
  • προτιμά τη μαμά του ή το άτομο που το φροντίζει συχνότερα σε σχέση με άλλα άτομα
  • επαναλαμβάνει ήχους ή χειρονομίες για να τραβήξει την προσοχή
  • τρώει με τα χέρια
  • τεντώνει το χέρι ή το πόδι του για να βοηθήσει στην ένδυση